Het vakmanschap
Marionetten van Palermo en Catania: hoe de twee Siciliaanse scholen verschillen
Afmeting, gewicht, knieën, zwaarden en vorm van het toneel: wat de school van Palermo onderscheidt van die van Catania, volgens UNESCO en Wikipedia.
Boek de poppen ↗Kort antwoord
Volgens UNESCO verschillen de twee scholen vooral in de grootte en de vorm van de marionetten, en verder in de bedieningstechniek en de beschilderde achterdoeken. Wikipedia voegt details toe: de poppen van Palermo zijn ongeveer 90 cm groot en 5 tot 10 kg zwaar, met beweegbare knieën, terwijl de poppen van Catania 110 tot 130 cm meten en tot zo'n 30 kg wegen, met stijve benen. De poppenspelers van Palermo werken vanuit de coulissen op toneelniveau; die van Catania werken vanaf een verhoogde brug achter het achterdoek.
Eén traditie, twee scholen
Volgens UNESCO verschillen de scholen van Palermo en Catania vooral in de grootte en de vorm van hun poppen, met verschillende bedieningstechnieken en fel beschilderde achterdoeken. De verhalen zijn dezelfde: de cyclus van Karel de Grote en zijn paladijnen. Wat verandert, is het lichaam van de figuur en de manier waarop het wordt bewogen. Als je weet naar welke school je kijkt, weet je wat je van een duel kunt verwachten.
Afmeting en gewicht
Wikipedia geeft voor de poppen van Palermo een hoogte van ongeveer 90 cm en een gewicht van 5 tot 10 kg. De poppen van Catania zijn groter, van 110 tot 130 cm, en kunnen tot ongeveer 30 kg wegen. Een zwaardere pop beweegt met meer gewicht en minder snelle wendingen, terwijl een lichtere pop kan huppelen en draaien. Zie je een pupo die behendig oogt in een duel, dan behoort hij waarschijnlijk tot het Palermitaanse type.
Knieën en benen
De benen van de Palermitaanse poppen hebben beweegbare knieën. De benen van de Catanese poppen zijn niet beweegbaar, wat volgens Wikipedia helpt om het gewicht op het toneel te dragen. Het praktische gevolg is dat een Palermitaanse ridder enigszins vloeiend kan buigen, knielen en stappen, terwijl een Catanese ridder stijf schrijdt en poses aanneemt. Geen van beide is beter, maar ze voelen anders, en dat verschil zie je al in de eerste minuut.
Zwaarden en stangen
In Palermo, aldus Wikipedia, worden zwaarden getrokken en opgeborgen met een draad door de rechterhand. In Catania houdt de krijger het zwaard in de rechterhand zonder die draad. Dat ene detail verandert de manier waarop een gevecht wordt opgevoerd: het zwaardwerk van de Palermitaanse pop kan snel en precies zijn, terwijl dat van de Catanese pop bedachtzamer is.
Het toneel en de poppenspeler
Wikipedia zegt dat Palermitaanse poppenspelers vanuit de coulissen op toneelniveau werken, waardoor het toneel dieper is dan breed. Cataniaanse poppenspelers werken vanaf een brug die achter het decor is verhoogd, waardoor dat toneel breder is dan diep. Het resultaat is een ander beeld: voorstellingen in Palermo hebben diepte en opkomsten vanaf de zijkanten, terwijl voorstellingen in Catania zich afspelen binnen een breed kader.
Muziek en de komische figuren
Wikipedia zegt dat voorstellingen in Palermo violen gebruikten voor de muziek, later vervangen door het draaiorgel, terwijl men in Catania tokkelinstrumenten gebruikte en soms een accordeon. De komische figuur in Palermo is Nofrio, naast Virticchio; in Catania is dat Peppininu. Als een voorstelling die je ziet een bepaalde clown heeft, is dat een aanwijzing voor de school waartoe zij behoort.
Waar je beide kunt zien
Wikipedia zegt dat het Pasqualino-poppenmuseum in Palermo, opgericht in 1975, de grootste en meest complete collectie pupi van het Palermo-, Catania- en Napolitaanse type bewaart, met volledig materiaal uit drie theaters. De twee scholen naast elkaar zien maakt de verschillen duidelijk, en het verklaart waarom een Palermitaanse pop in een Palermo-theater lichter lijkt dan een Cataniaanse.
Voor wie deze gids niet is bedoeld
Als je alleen van de voorstelling wilt genieten, kun je de details overslaan: het verhaal werkt ook zonder. De verschillen zijn belangrijk voor bezoekers die van ambacht houden en willen weten waarom de pop voor hen beweegt zoals hij beweegt. De cijfers over grootte en gewicht komen van Wikipedia en zijn typische waarden; individuele poppen en gezelschappen verschillen.
Veelgestelde vragen
Hoe groot is een Palermo-pop?
Ongeveer 90 cm en 5 tot 10 kg, aldus Wikipedia. De poppen van Catania meten 110 tot 130 cm en wegen tot zo'n 30 kg.
Wat zegt UNESCO over de scholen?
Dat ze hoofdzakelijk verschillen in de grootte en vorm van de poppen, evenals in hun bedieningstechnieken en decors.
Welke school zie ik in Palermo?
De school van Palermo is de plaatselijke, maar de gezelschappen verschillen, dus de bevestiging en de gids vertellen u wat u precies te zien krijgt.
Bronnen
- UNESCO intangible heritage entry for the Sicilian puppet theatre
- Encyclopedia entry on the Opera dei Pupi
- Encyclopedia entry on the Pasqualino puppet museum in Palermo
- Italia.it: Museo internazionale delle marionette Antonio Pasqualino
- The booking page for the Opera dei Pupi performance in Palermo, on GetYourGuide