Het vakmanschap
Hoe een Siciliaanse pop wordt gebouwd, aangekleed en op het toneel tot leven komt
Wie een pupo maakt, wat het Palermitaanse type onderscheidt en hoe een poppenspeler het zwaard bestuurt, volgens UNESCO en Wikipedia.
Boek de poppen ↗Kort antwoord
UNESCO zegt dat ambachtslieden met traditionele methoden de poppen snijden, beschilderen en bouwen, vaak binnen familiebedrijven. Wikipedia voegt toe dat poppenspelers dikwijls hun eigen figuren maken en decors en affiches schilderen, en dat het woord puparo oorspronkelijk de poppenmaker aanduidde. Een Palermo-pop is ongeveer 90 cm groot, heeft gearticuleerde knieën en draagt een zwaard dat via een draad door de rechterhand wordt bediend.
Wie maakt de poppen
In de vermelding van UNESCO staat dat de theaters vaak familiebedrijven waren en dat ambachtslieden met traditionele methoden de poppen sneden, beschilderden en bouwden. Wikipedia zegt dat poppenspelers vaak hun eigen poppen maakten, scènes schilderden en affiches vervaardigden, en dat de term puparo oorspronkelijk verwees naar de poppenmaker. De maker en de speler waren vaak dezelfde persoon, waardoor de figuren van een gezelschap een gedeelde stijl hebben.
Hoe het beeld eruitziet
De poppen stonden bekend om hun intense gezichtsuitdrukkingen, aldus UNESCO. Wikipedia vermeldt dat christelijke helden zachte gezichten en familie-emblemen hebben, terwijl Saracenen scherpere gelaatstrekken, tulbanden en halvemaan- en stermotieven hebben. Het kostuum is dus zowel een code als een versiering: gezichten, emblemen en wapenrusting vertellen het publiek aan wiens kant een figuur staat.
Lichaam en gewrichten
De poppen uit Palermo zijn ongeveer 90 cm groot en wegen 5 tot 10 kg, met gearticuleerde knieën, volgens Wikipedia. De poppen uit Catania zijn groter en zwaarder en hebben benen zonder gearticuleerde knieën. Het kniegewricht is van belang voor de beweging: het stelt een figuur uit Palermo in staat met meer gemak te stappen en te buigen.
Zwaard hanteren
Wikipedia legt uit dat in Palermo het zwaard wordt getrokken en opgeborgen met een draad door de rechterhand. Het lichaam van de figuur wordt ondersteund en bewogen door de poppenspeler vanuit de coulissen op toneelniveau. Het Palermitaanse toneel is dieper dan het breed is, omdat de poppenspelers zich langs de zijkanten ervan bewegen. Poppenspelers uit Catania staan daarentegen op een brug achter het decor.
Decors, posters en beschilderde taferelen
UNESCO noemt kleurrijke decorstukken als een van de kenmerken die de scholen onderscheiden. Poppenspelers beschilderden ook decors en maakten affiches, volgens Wikipedia. Een beschilderd affiche toont de episode van de avond, en een bewaard gebleven Commons-foto toont er een met de waanzin van Orlando, gedateerd vóór 1911.
Een pop in een museum
Het poppenmuseum Pasqualino in Palermo herbergt volgens Wikipedia meer dan 5.000 stukken, waaronder de oudste pop van de Palermo-school, Carinda, gedateerd 1828. In een museum kun je het harnas van dichtbij bestuderen; bij een voorstelling zie je het bewegen. Elk biedt iets wat het andere niet kan. Moet je één keuze maken, dan is de voorstelling de plek waar je het ambacht in werking ziet, met poppenspeler, decor en verhaal samen.
Voor wie deze gids niet bedoeld is
Als je zelf een pop wilt bouwen, is dit geen workshopgids: hij beschrijft wat de bronnen zeggen, niet hoe je er een maakt. De afmetingen zijn typerend, en gezelschappen verschillen. Als je alleen de voorstelling wilt, zijn het verhaal en het dialect de dingen waarvoor je je moet voorbereiden.
Veelgestelde vragen
Wat is een puparo?
Wikipedia zegt dat de term oorspronkelijk verwees naar de poppenmaker.
Maken poppenspelers hun eigen poppen?
Vaak wel, zegt Wikipedia, naast het beschilderen van decors en het maken van affiches.
Hoe wordt het zwaard bediend?
In Palermo, via een draad door de rechterhand, zegt Wikipedia.
Bronnen